Kira Stopajı ve Damga Vergisi: Kiracı ve Ev Sahibi İçin Kurallar

KKTC'de kiralık bir konut ya da işyeri sözleşmesi iki ayrı vergiye tabidir: kira stopajı (kira gelirinden kesilen gelir vergisi) ve damga (pul) vergisi (sözleşmenin kendisine uygulanan tek seferlik vergi). İkisi de Gelir ve Vergi Dairesi'ne ödenir ama farklı oranlara, farklı sürelere ve farklı yükümlülere bağlıdır — bu ayrımı bilmemek hem ev sahibine hem kiracıya beklenmedik ceza çıkarır.

Kira stopajı: yükümlü mülk sahibidir

Kira stopajının yasal yükümlüsü mülk sahibidir, kiracı değil. Sözleşmeye "stopajı kiracı öder" maddesi eklenebilir ve pratikte kiracı bu tutarı kira ödemesiyle birlikte aktarabilir — ama bu, taraflar arası bir anlaşmadır, vergi dairesi nezdindeki yükümlülüğü değiştirmez. Stopaj zamanında yatırılmazsa ceza mülk sahibinin vergi numarasına kesilir; kiracının ödemeyi ihmal etmesi bile sonuçta mülk sahibinin sorunu olur. Bu yüzden ev sahipleri, kiracıya stopajı devrettikleri durumlarda bile ödemenin fiilen yapıldığını takip etmelidir.

Oran: para birimine göre %8 veya %13

Stopaj oranını belirleyen, sözleşmede kiranın yazıldığı para birimidir:

• Türk Lirası sözleşme: brüt kira üzerinden %8
• Döviz (Sterlin, Euro, Dolar) sözleşme: brüt kira üzerinden %13

Oranı belirleyen sözleşmedeki para birimi yazımıdır, ödemenin fiilen hangi para biriminde yapıldığı değil. Döviz sözleşmede ödeme günü geçerli KKTC Merkez Bankası kuru esas alınarak tutar Türk Lirası'na çevrilir.

Ödeme: her ayın 15'ine kadar, VD91 ile

Stopaj, kiranın tahsil edildiği ayı izleyen ayın 15'ine kadar VD91 Kira Beyannamesi ile Gelir ve Vergi Dairesi'ne yatırılır. Tapu Dairesi ile Vergi Dairesi otomasyonu entegre çalıştığı için beyannameye şu ekler zorunludur:

• Pullanmış kira sözleşmesinin bir sureti
• Kiracının kimlik/pasaport bilgisi ve iletişim bilgileri

Damga (pul) vergisi: sözleşmenin kendisine uygulanan vergi

Damga vergisi, stopajdan bağımsız ayrı bir yükümlülüktür ve sözleşme süresi boyunca ödenecek toplam brüt kira bedelinin %0,5'i olarak hesaplanır — aylık kira değil, sözleşmenin toplam değeri üzerinden.

Süre: imzadan 21 takvim günü

Pul, sözleşmenin imza tarihinden itibaren 21 takvim günü içinde yatırılmalıdır. Süre imza gününden işler; kiracının fiilen taşındığı tarihten değil.

Gecikme cezası kademelidir

• 21 gün – 2 ay gecikme: ana verginin 2 katı ceza eklenir (toplamda ana vergi + ceza = 3 katı ödenir)
• 2 aydan fazla gecikme: ceza 10 katına çıkar (toplamda 11 katı ödenir)

Pullanmamış sözleşme ikamet başvurusunu tıkar

Pullanmamış bir kira sözleşmesi Muhaceret Dairesi ve polis tarafından kabul edilmez. Öğrenci veya çalışan ikamet izni başvurusunda adres kanıtı olarak sunulan kira sözleşmesi pullu değilse, başvuru bu aşamada durur. İkamet izni almayı planlayan bir kiracı için sözleşmenin pullanması, kira sözleşmesi imzalamanın bir sonraki adımı, ihmal edilebilir bir formalite değildir. İlk 7 gün içindeki adımlar için Öğrenci Ev Kiralama rehberine bakın.

Örnek hesap

Aylık 20.000 TL kira bedelli, 12 aylık bir Türk Lirası kira sözleşmesi için:

• Toplam brüt kira (12 ay): 240.000 TL
• Damga vergisi (%0,5): 240.000 × %0,5 = 1.200 TL, imzadan 21 gün içinde tek seferde ödenir
• Aylık stopaj (%8, TL sözleşme): her ay 20.000 × %8 = 1.600 TL, tahsil edilen ayı izleyen ayın 15'ine kadar VD91 ile beyan edilir

Aynı kira döviz üzerinden (örneğin Sterlin) yazılsaydı, aylık stopaj oranı %8 yerine %13 olurdu; pul oranı (%0,5) para biriminden bağımsız aynı kalır.

Kiracı ne yapmalı

• Sözleşmenin imza tarihini not edin; pul için 21 günlük süre bu tarihten işler.
• Sözleşmede stopajı kimin fiilen ödeyeceği yazılı değilse ev sahibinizle netleştirin — yasal yükümlü ev sahibi olsa da pratikte kira bedeline dahil edilip edilmediği anlaşmazlık kaynağı olabilir.
• İkamet izni başvurusu düşünüyorsanız sözleşmenin pullu olduğunu (pul yapıştırılmış veya vergi dairesince onaylanmış nüshayı) elinizde bulundurun; pullanmamış sözleşme başvuruda kabul edilmez.
• Kimlik/pasaport ve iletişim bilgilerinizin sözleşme ekine doğru işlendiğinden emin olun — stopaj beyannamesinin otomasyon sistemine bu bilgilerle girdiği unutulmamalı.

Ev sahibi ne yapmalı

• Stopaj yükümlülüğünün size ait olduğunu unutmayın; kiracıya devredilse de takip sizin sorumluluğunuzdadır.
• Sözleşmeyi imza gününden itibaren 21 gün içinde pullatın; gecikme cezası kademeli ve hızlı büyüyor (3 kat, sonra 11 kat).
• Her ay VD91 Kira Beyannamesi'ni tahsilatı izleyen ayın 15'ine kadar verin; pullanmış sözleşme sureti ve kiracı bilgileri ekinizde hazır olsun.
• Sözleşme para birimini (TL/döviz) net yazın — stopaj oranınızı bu belirler.
• Vergi numaranız yoksa önce bunu edinin: bkz. Vergi Numarası rehberi.

Numaralar ve güncel prosedür için doğrudan Gelir ve Vergi Dairesi ile temas kurun; şube listesi ve telefonlar iletişim sayfasında yer alır.